{"id":109,"date":"2024-09-04T23:52:01","date_gmt":"2024-09-04T23:52:01","guid":{"rendered":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/?page_id=109"},"modified":"2025-10-08T08:53:12","modified_gmt":"2025-10-08T18:53:12","slug":"na-hopena-a%ca%bbo-ha","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/na-hopena-a%ca%bbo-ha\/","title":{"rendered":"N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100)"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-columns double_col_sidebar is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column left_col is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"intro\" style=\"font-size:clamp(0.875rem, 0.875rem + ((1vw - 0.2rem) * 0.531), 1.3rem);\">N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100) is a Department-wide framework to develop the skills, behaviors and dispositions that are reminiscent of Hawai\u02bbi\u2019s unique context, and to honor the qualities and values of the indigenous language and culture of Hawai\u02bbi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Talaaga<\/h2>\n\n\n\n<p>I le 2013 na fa&#039;apotopotoina ai e le sui sa avea muamua ma Komiti o A&#039;oga, Cheryl Lupenui, sui fa&#039;alaua&#039;itele ma le HIDOE e auai i le su&#039;etusi ma le toe tusia o le BOE Policy 4000, General Learner Outcomes. O le i&#039;uga o le fa&#039;agasologa, na faia ai fautuaga e tu&#039;u le Faiga Fa&#039;avae 4000, ae fai se faiga fou. O lenei faiga faavae fou, E-3 (o lona uiga o le Ends Policy 3), o le a maua ai se auivi mo le Matagaluega e atiina ae ai i ana tagata faigaluega ma tamaiti a\u02bboga tomai, amioga ma uiga e faamanatu ai le tulaga tulaga ese o Hawai\u02bbi ma ia fa\u02bbaaloalo i uiga ma tulaga taua o le gagana ma aganuu a Hawaii. Ia Iuni 2015 na fa&#039;amaonia e le BOE le faiga fa&#039;avae.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Policy E-3: N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100)\u200b<\/h3>\n\n\n\n<p>N\u0101 Hopena A\u02bbo (\u201cH\u0100\u201d) is a framework of outcomes that reflects the Department of Education\u2019s core values and beliefs in action throughout the public educational system of Hawai\u2018i. The Department of Education works together as a system that includes everyone in the broader community to develop the competencies that strengthen a sense of belonging, responsibility, excellence, aloha, total-well-being and Hawai\u02bbi (\u201cBREATH\u201d) in ourselves, students and others. With a foundation in Hawaiian values, language, culture and history, H\u0100 reflects the uniqueness of Hawai\u02bbi and is meaningful in all places of learning. H\u0100 supports a holistic learning process with universal appeal and application to guide learners and leaders in the entire school community.<\/p>\n\n\n\n<p>O ta&#039;iala ta&#039;iala nei e tatau ona ta&#039;ita&#039;ia ai taumafaiga uma e fa&#039;aoga le H\u0100 ose auivi atoatoa o taunu&#039;uga:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>O taunu&#039;uga uma e ono e felagolagoma&#039;i ma e le tatau ona fa&#039;aaogaina fa&#039;atasi.<\/li>\n\n\n\n<li>E tatau ona iai faiga lagolago ma alagaoa talafeagai mo le fa&#039;atinoga manuia ma le magafagafa.<\/li>\n\n\n\n<li>Fuafuaga ma tapenaga e tatau ona fa&#039;atasi, tu&#039;ufa&#039;atasi ma i se taimi fa&#039;atulagaina e ma&#039;ale&#039;ale i mana&#039;oga o a&#039;oga ma o latou nu&#039;u.<\/li>\n\n\n\n<li>O fa&#039;ata&#039;ita&#039;iga o lo&#039;o iai nei o le H\u0100 i fa&#039;atinoga e mafai ona fa&#039;atatauina e fai ma fa&#039;apogai mo tomai.<\/li>\n\n\n\n<li>E tofu sao uma sui o le a&#039;oga i le ta&#039;ita&#039;iga a le H\u0100.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">mafuaaga:<\/h3>\n\n\n\n<p>O le fa&#039;amoemoe o lenei faiga fa&#039;avae o le tu&#039;uina atu lea o se auivi atoatoa o taunu&#039;uga e fa&#039;aogaina e i latou o lo&#039;o atia&#039;e taunu&#039;uga tau a&#039;oa&#039;oga, amio, soifua manuia fa&#039;aletino ma agafesootai-lagona oa tatou tamaiti a&#039;oga uma i le tulaga atoatoa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">O le filosofia H\u0100<\/h2>\n\n\n\n<p>O taunu&#039;uga e ono a le H\u0100 o lo&#039;o iai fa&#039;atauga e fa&#039;apitoa mo tu ma aga uma. O le a&#039;oa&#039;oina o tamaiti a&#039;oga i se si&#039;osi&#039;omaga o le H\u0100 o le a fa&#039;aopoopoina le fa&#039;atauaina ma fa&#039;amalosia ai tagata ta&#039;ito&#039;atasi uma o lo&#039;o fa&#039;atinoina i le a&#039;oga o le a&#039;oa&#039;oga. E tatau fo&#039;i ona fai fa&#039;ata&#039;ita&#039;iga o fa&#039;ata&#039;ita&#039;iga a tamaiti a&#039;oga ma le aufaigaluega e fa&#039;atonu tamaiti a&#039;oga pe fa&#039;aa foliga o nei taunu&#039;uga i le fa&#039;atinoga. O i latou o lo&#039;o fa&#039;agaeetia i sini ma fa&#039;amoemoega o le H\u0100 e fa&#039;amalosia e fa&#039;aoga i a latou fa&#039;atinoga i aso uma. E talia lelei e le Ofisa o A&#039;oga Hawaii so&#039;o se mo&#039;olelo (tala) o faiga sili ona lelei ma manuia e te mana&#039;o e fa&#039;asoa.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Punaoa autu<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"\/sm\/DOE%20Forms\/NaHopenaAoE3.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">N\u0101 Hopena A\u02bbo (\u201cH\u0100\u201d)\u200b Handout (PDF)<\/a> <br>E ono taunu&#039;uga e fa&#039;amalosia i tamaiti a&#039;oga ta&#039;ito&#039;atasi i le a&#039;oga o a latou malaga a&#039;oa&#039;oga K-12.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/sm\/DOE%20Forms\/Hawaiian\/ALP-HA.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">H\u0100 \u200bAssessment for Learning Project (PDF)<\/a><br>Ose pailate lua tausaga e atia&#039;e se auivi su&#039;esu&#039;ega fa&#039;ale-aganu&#039;u mo taunu&#039;uga H\u0100.\u200b<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/docs.google.com\/forms\/d\/e\/1FAIpQLSdMNzec8SdWr_G4P1mFxvTdd3FRwa8SawZ3Z8ky7oRUxNoimQ\/viewform\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Request N\u0101 Hopena A\u02bbo Support (Google Doc)<\/a><br>Fa&#039;amolemole fa&#039;atumu lenei fomu e talosagaina ai le lagolago a le H\u0100 ma\/po&#039;o punaoa e aofia ai fa&#039;amatalaga, fa&#039;afaigofieina, ma pepa e tufa atu ma pepa lautele.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/sm\/DOE%20Forms\/HA\/HAterms.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Tuutuuga H\u0100 (PDF)<\/a><br>O lenei pepa o lo&#039;o tu&#039;uina atu ai se aotelega ma fa&#039;amatalaga o tu&#039;utu&#039;uga H\u0100 eseese.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column right_col is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">E uiga i<\/h3>\n\n\n<ul class=\"wp-block-page-list\"><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/organization\/\">Faalapotopotoga<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/organization\/strive-hi-dashboard\/\">Taumafai HI Dashboard<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/offices\/\">Ofisa<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/na-hopena-a%ca%bbo-ha\/\">N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100)<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/strategic-plan\/\">Fuafuaga Fuafuaga<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/partnerships\/\">Fa&#039;apa&#039;aga<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/budget\/\">Tala o le Tupe<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/budget\/appropriation-summary-reports\/\">Appropriation Summary Reports<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/budget\/budget-cycle-and-process\/\">Budget Cycle and Process<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/budget\/capital-improvements-program\/\">Capital Improvements Program<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/budget\/federal-covid-relief-funding-for-education\/\">Feterale COVID Relief Funding mo A&#039;oga<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/budget\/weighted-student-formula\/\">Fua Faatatau a Tamaiti Aoga<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/budget\/weighted-student-formula\/weighted-student-formula-archived-reports\/\">Weighted Student Formula archived reports<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/federal-grants\/\">Feterale Fesoasoani<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/federal-grants\/comprehensive-literacy-state-development-grant-clsd\/\">Fa&#039;ameaalofa mo Atina&#039;e a le Setete o le Mat\u0101&#039;upu (CLSD)<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/about\/federal-grants\/adult-education-family-literacy-act-aefla\/\">Tulafono mo A&#039;oa&#039;oga Matutua a Aiga (AEFLA)<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul>\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100) is a Department-wide framework to develop the skills, behaviors and dispositions that are reminiscent of Hawai\u02bbi\u2019s unique context, and to honor the qualities and values of the indigenous language and culture of Hawai\u02bbi. Background In 2013 former Board of Education member Cheryl Lupenui gathered various community and HIDOE representatives to participate [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":105,"menu_order":14,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"wp-custom-template-page-for-custom-sidebar","meta":{"_relevanssi_hide_post":"","_relevanssi_hide_content":"","_relevanssi_pin_for_all":"","_relevanssi_pin_keywords":"","_relevanssi_unpin_keywords":"","_relevanssi_related_keywords":"","_relevanssi_related_include_ids":"","_relevanssi_related_exclude_ids":"","_relevanssi_related_no_append":"","_relevanssi_related_not_related":"","_relevanssi_related_posts":"","_relevanssi_noindex_reason":"","_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","wp_popup_display_lightbox":0,"wp_popup_suppress":"","wp_popup_trigger":"","wp_popup_trigger_amount":0,"wp_popup_disable_on_mobile":false,"footnotes":""},"class_list":["post-109","page","type-page","status-publish","hentry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","taxonomy_info":[],"featured_image_src_large":false,"author_info":{"display_name":"Ariana Enomoto","author_link":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/author\/arianastaceyleong-com\/"},"comment_info":0,"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-13 11:29:02","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/109\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/sm\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}