{"id":946,"date":"2024-11-07T18:39:33","date_gmt":"2024-11-07T18:39:33","guid":{"rendered":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/?page_id=946"},"modified":"2025-10-07T10:17:35","modified_gmt":"2025-10-07T20:17:35","slug":"health-education","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/school-services\/health-education\/","title":{"rendered":"Hoonaauao Ola"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-text-align-center intro\" style=\"font-size:clamp(0.875rem, 0.875rem + ((1vw - 0.2rem) * 0.531), 1.3rem);\">E ola pono. E m\u0101lama i n\u0101 piko.<br>Live pono. Nurture thriving connections.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns double_col_sidebar is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column left_col is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>He mea nui ka \u02bbike ola kino i ka ulu \u02bbana o ka nohona pili kanaka, ka na\u02bbau, ka no\u02bbono\u02bbo, ke kino a me ka no\u02bbono\u02bbo. Hiki i ka po\u02bbe akamai i ke olakino ke \u02bbimi, ho\u02bbomaopopo a ho\u02bbohana i ka \u02bbike a me n\u0101 lawelawe e ho\u02bbomaopopo i n\u0101 ho\u02bboholo a me n\u0101 hana e pili ana i ke olakino no l\u0101kou iho a me n\u0101 po\u02bbe \u02bb\u0113 a\u02bbe. \u02bbA\u02bbole k\u0113ia e k\u014dkua wale i ke k\u016bpa\u02bba, ka maika\u02bbi, ka pilina olakino a me ke \u02bbano maika\u02bbi o ke ola, ak\u0101 k\u014dkua p\u016b kekahi i ka pale \u02bbana a ho\u02bbemi i ka pilikia o ka ma\u02bbi, \u02bbeha a me ka make.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a href=\"https:\/\/learningdesign.hawaiipublicschools.org\/standards-based-content\/health\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">N\u0101 K\u016blana ho\u02bbona\u02bbauao<\/a><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/healthy-schools\/about\/index.html?CDC_AAref_Val=https:\/\/www.cdc.gov\/healthyschools\/index.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u02bbO ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino o k\u0113ia l\u0101<\/a><strong> <\/strong>e h\u014d\u02bbike ana i ka ulu \u02bbana o ke kino o ka noi\u02bbi e h\u014d\u02bbike ana:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>K\u0101ko\u02bbo \u02bbana i ke olakino, k\u016bpa\u02bba a me ka maika\u02bbi holo\u02bboko\u02bba o ke keiki holo\u02bboko\u02bba (e la\u02bba, ka ulu \u02bbana o ka pilikanaka, ka mana\u02bbo, ka no\u02bbono\u02bbo, ke kino a me ka no\u02bbono\u02bbo).<\/li>\n\n\n\n<li>Ka ho\u02bbomohala \u02bbana i n\u0101 m\u0101kau no\u02bbono\u02bbo olakino e pili ana i n\u0101 National Health Education Standards.<\/li>\n\n\n\n<li>Ke k\u016bkulu \u02bbana i ka \u02bbike hana me ka \u02bbike pili a me ka hana e pili ana i n\u0101 kumuhana pilikia.<\/li>\n\n\n\n<li>Ho\u02bboikaika i ka pilina me ka \u02bbohana a me ke kai\u0101ulu.<\/li>\n\n\n\n<li>Ka ho\u02bboponopono \u02bbana i n\u0101 pono a me n\u0101 makemake o n\u0101 haum\u0101na ma o n\u0101 \u02bbike ho\u02bbona\u02bbauao pili a pilikanaka.<\/li>\n\n\n\n<li>\u02bbO ka m\u0101lama \u02bbana i n\u0101 \u02bbano, n\u0101 waiwai a me n\u0101 mana\u02bbo\u02bbi\u02bbo e k\u0101ko\u02bbo ana i n\u0101 \u02bbano olakino maika\u02bbi ma o n\u0101 leka palekana, komo a m\u0101lama a me n\u0101 wahi a\u02bbo.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u02bbO ka <a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Health%20and%20Nutrition\/HealthStandards.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">N\u0101 K\u016blana Ho\u02bbona\u02bbauao Ola Ola ma Hawai\u02bbi (PDF)<\/a> ua k\u0101lele \u02bbia i ka ho\u02bbomohala \u02bbana i n\u0101 m\u0101kau no\u02bbono\u02bbo olakino o n\u0101 haum\u0101na i ka m\u0101kaukau ma loko a ma waena o n\u0101 pae papa:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>K\u016blana 1: Ho\u02bbomaopopo i n\u0101 Mana\u02bbo<\/strong> - E ho\u02bbomaopopo n\u0101 haum\u0101na i n\u0101 mana\u02bbo e pili ana i ka ho\u02bbolaha olakino a me ka pale \u02bbana i n\u0101 ma\u02bbi e ho\u02bbonui ai i ke olakino.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u016blana 2: Ka Ho\u02bbopili \u02bbana i n\u0101 Mana\u02bbo<\/strong> \u2014 E k\u0101lele ana n\u0101 haum\u0101na i ka mana o ka \u02bbohana, n\u0101 hoa, ka mo\u02bbomeheu, ka media, ka \u02bbenehana a me n\u0101 mea \u02bb\u0113 a\u02bbe e pili ana i ke \u02bbano olakino.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u016blana 3: Loa\u02bba i ka \u02bbike, n\u0101 huahana a me n\u0101 lawelawe<\/strong> - E h\u014d\u02bbike ana n\u0101 haum\u0101na i ka hiki ke komo i ka \u02bbike k\u016bpono, n\u0101 huahana a me n\u0101 lawelawe.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u016blana 4: K\u016bk\u0101k\u016bk\u0101 Interpersonal<\/strong> \u2014 E h\u014d\u02bbike ana n\u0101 haum\u0101na i ka hiki ke ho\u02bbohana i n\u0101 m\u0101kau kama\u02bbilio interpersonal e ho\u02bbomaika\u02bbi i ke olakino a pale a h\u014d\u02bbemi paha i n\u0101 pilikia olakino.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u016blana 5: Ho\u02bboholo<\/strong> \u2014 E h\u014d\u02bbike ana n\u0101 haum\u0101na i ka hiki ke ho\u02bbohana i n\u0101 m\u0101kau ho\u02bboholo no ka ho\u02bbomaika\u02bbi \u02bbana i ke olakino.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u016blana 6: Ho\u02bbonohonoho Pahuhopu<\/strong> - E h\u014d\u02bbike ana n\u0101 haum\u0101na i ka hiki ke ho\u02bbohana i n\u0101 m\u0101kau ho\u02bbonohonoho pahuhopu e ho\u02bboikaika i ke olakino.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u016blana 7: Ho\u02bboponopono pono&#039;\u012b<\/strong> - E h\u014d\u02bbike ana n\u0101 haum\u0101na i ka hiki ke ho\u02bboma\u02bbama\u02bba i n\u0101 \u02bbano ho\u02bbomaika\u02bbi olakino a pale a h\u014d\u02bbemi paha i n\u0101 pilikia olakino.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u016blana 8: K\u016bk\u0101k\u016bk\u0101<\/strong> - E h\u014d\u02bbike ana n\u0101 haum\u0101na i ka hiki ke k\u0101ko\u02bbo no ke olakino pilikino, \u02bbohana a me ke kai\u0101ulu.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column right_col is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id1050_d76aa3-f2 alignnone wp-block-kadence-rowlayout\"><div class=\"kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-row kt-tab-layout-row kt-mobile-layout-row kt-row-valign-top\">\n\n<div class=\"wp-block-kadence-column kadence-column1050_63c690-aa\"><div class=\"kt-inside-inner-col\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full no_margin\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"898\" src=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kalo.jpg\" alt=\"Close up photo of kalo leaves\" class=\"wp-image-2356\" style=\"aspect-ratio:4\/3;object-fit:cover\" srcset=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kalo.jpg 1200w, https:\/\/hawaiipublicschools.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kalo-300x225.jpg 300w, https:\/\/hawaiipublicschools.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kalo-1024x766.jpg 1024w, https:\/\/hawaiipublicschools.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kalo-768x575.jpg 768w, https:\/\/hawaiipublicschools.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Kalo-16x12.jpg 16w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-column kadence-column1050_6ae211-6a\"><div class=\"kt-inside-inner-col\">\n<h5 class=\"wp-block-heading has-base-color has-text-color has-link-color wp-elements-91735848e86ea283e0928ede427b944c\" style=\"margin-top:0px;padding-top:0;padding-bottom:0.5rem;font-size:1.4vw\">NO KA IKE HOU<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"has-base-color has-text-color has-link-color wp-elements-73de11a7dc8419c68045457638ce71c1\"><strong>Papahana Hoonaauao Ola<\/strong><br>Kelepona: 808-784-6423<br><a href=\"mailto:health.education@k12.hi.us\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">leka uila<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n<\/div><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>\u02bbOiai \u02bbo ka mana\u02bbo nui o ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino \u02bbo ia ka ho\u02bbomohala \u02bbana i n\u0101 m\u0101kau olakino, pono e kama\u02bbilio p\u016b \u02bbia k\u0113ia mau m\u0101kau me ka \u02bbike hana i loko o ka p\u014d\u02bbaiapili o n\u0101 kumuhana pilikia. Pono ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino e pili ana i n\u0101 k\u016blana ma\u02bbamau a k\u016bpono i ka ulu \u02bbana, pololei i ka l\u0101\u02bbau lapa\u02bbau a h\u0101\u02bbawi i ka \u02bbike \u02bboia\u02bbi\u02bbo i n\u0101 kumuhana pilikia a pau.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ola no\u02bbono\u02bbo a no\u02bbono\u02bbo<\/li>\n\n\n\n<li>\u02bbAi olakino a me ka hana kino<\/li>\n\n\n\n<li>\u02bbO ke ola kino a me ke olakino<\/li>\n\n\n\n<li>Palekana<\/li>\n\n\n\n<li>K\u0101ohi \u02bbino<\/li>\n\n\n\n<li>Ka pale \u02bbana i ka paka<\/li>\n\n\n\n<li>K\u0101ohi i ka wai\u02bbona a me n\u0101 l\u0101\u02bbau \u02bb\u0113 a\u02bbe<\/li>\n\n\n\n<li>Ke ola kino a me ke kuleana<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>&#039;\u014clelo A\u02bbo: \u02bbO ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino ma prekindergarten ua k\u016blike me ka <a href=\"https:\/\/4.files.edl.io\/44c8\/01\/04\/25\/004735-86694440-adbb-4af1-9820-531b6b7b6a6a.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Hawai\u02bbi Early Learning and Development Standards (HELDS)<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">N\u0101 Koina Papa<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pono ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino ma n\u0101 papa ha\u02bbaha\u02bba a pau.<\/li>\n\n\n\n<li>Pono n\u0101 kula waena\/kuwaena e h\u0101\u02bbawi i n\u0101 papa e hiki ai i n\u0101 haum\u0101na a pau ke ho\u02bbok\u014d i n\u0101 k\u016blana ho\u02bbona\u02bbauao olakino a me n\u0101 h\u014d\u02bbailona hana no n\u0101 papa 6-8. Ho\u02bbokahi kau (0.5 mau h\u014d\u02bbai\u02bb\u0113; 60 mau hola) o ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino ma k\u0113l\u0101 me k\u0113ia papa kula waena\/kuwaena e koi ikaika \u02bbia ak\u0101 \u02bba\u02bbole koi \u02bbia.<\/li>\n\n\n\n<li>Ma ke kula ki\u02bbeki\u02bbe, pono kahi papa ho\u02bbokahi semester (0.5 mau h\u014d\u02bbai\u02bb\u0113; 60 hola) i ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino no ka puka \u02bbana.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Loa\u02bba n\u0101 \u02bbano papa koho olakino k\u016bikaw\u0101 (e la\u02bba, ho\u02bbona\u02bbauao hoa) ma ke kula ki\u02bbeki\u02bbe.<\/li>\n\n\n\n<li>No ka ho\u02bboki\u02bbeki\u02bbe kula waena a me n\u0101 koi puka kula ki\u02bbeki\u02bbe, e n\u0101n\u0101 i <a href=\"https:\/\/boe.hawaii.gov\/policies\/Board%20Policies\/Academic%20Program.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kulekele Papa 105-1 Papahana Ho\u02bbona\u02bbauao (PDF)<\/a>, <a href=\"https:\/\/boe.hawaii.gov\/policies\/Board%20Policies\/Middle%20Level%20Education%20Promotion%20Policy.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kulekele Papa 102-9 Kulekele Ho\u02bbolaha Ho\u02bbona\u02bbauao Papa Waena (PDF)<\/a>, a <a href=\"https:\/\/boe.hawaii.gov\/policies\/Board%20Policies\/High%20School%20Graduation%20Requirements%20and%20Commencement.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kulekele Papa 102-15 N\u0101 Koina a me ka Ho\u02bbomaka \u02bbana o ke kula ki\u02bbeki\u02bbe (PDF)<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">wellness guidelines for Health Education<\/h2>\n\n\n\n<p>Comprehensive health education provides the instructional foundation that prepares students to build healthy relationships and make lifelong healthy decisions. The <a href=\"\/haw\/school-services\/wellness-guidelines\/\">n\u0101 alaka\u02bbi olakino<\/a> support quality health education grounded in Hawai\u02bbi.<\/p>\n\n\n\n<p>The wellness guidelines for health education are organized around&nbsp;<strong>three key components<\/strong>&nbsp;that address instructional minutes, include nutrition education, and emphasize culturally relevant and \u02bb\u0101ina-based approaches:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>\u02bbO n\u0101 ma\u02bbi\u02bbo a\u02bbo o n\u0101 papa ho\u02bbona\u02bbauao olakino e pili ana i ka n\u0101n\u0101 \u02bbana i ka \u02bbike a me n\u0101 m\u0101kau e k\u0101ko\u02bbo ana i ka \u02bbai olakino a ua k\u016blike me n\u0101 k\u016blana HIDOE no ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino.<\/li>\n\n\n\n<li>H\u0101\u02bbawi \u02bbia ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino i n\u0101 haum\u0101na ma n\u0101 papa ha\u02bbaha\u02bba ma kahi o 45 mau minuke i k\u0113l\u0101 me k\u0113ia pule a me n\u0101 papa ki\u02bbeki\u02bbe ma kahi o 200 mau minuke i k\u0113l\u0101 me k\u0113ia pule.<\/li>\n\n\n\n<li>Ho\u02bbokomo \u02bbia ka ho\u02bbona\u02bbauao \u02bbai mea\u02bbai i n\u0101 hana e pili ana i ka mo\u02bbomeheu e pili ana i ka \u02bb\u0101ina a me ka lima lima, e like me ka ho\u02bbom\u0101kaukau \u02bbana i ka mea\u02bbai, ka ho\u02bb\u0101\u02bbo \u02bbana, ka kipa mahi\u02bbai a me n\u0101 m\u0101la kula.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ho\u02bbona\u02bbauao ola kino<\/h2>\n\n\n\n<p>Comprehensive sexual health education helps students understand and navigate their development and growth as they progress from childhood through puberty and adolescence. <a href=\"https:\/\/www.jahonline.org\/article\/S1054-139X(20)30456-0\/fulltext\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Effective, comprehensive sexual health education<\/a> provides students with the age-appropriate, medically accurate content and skills to know and be able to communicate for healthy relationships, access resources and support, and make healthy decisions.<\/p>\n\n\n\n<p>\u02bbO kekahi mau k\u0101n\u0101wai a me n\u0101 kulekele moku\u02bb\u0101ina e k\u014dkua i ka pale \u02bbana i ka h\u0101pai \u02bbana o n\u0101 \u02bb\u014dpio a me ka ho\u02bbolaha \u02bbana o n\u0101 ma\u02bbi i ho\u02bbouna \u02bbia ma o ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino olakino.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>K\u0101n\u0101wai moku\u02bb\u0101ina (<a href=\"https:\/\/www.capitol.hawaii.gov\/hrscurrent\/vol06_ch0321-0344\/HRS0321\/HRS_0321-0011_0001.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Hawai\u02bbi Revised Statutes (HRS) \u00a7321-11.1<\/a>) ho\u02bbokumu i n\u0101 koi no k\u0113l\u0101 me k\u0113ia papahana ho\u02bbona\u02bbauao olakino pili i ke aupuni.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/boe.hawaii.gov\/policies\/Board%20Policies\/Sexual%20Health%20Education.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Board Policy 103-5 Sexual Health Education (PDF)<\/a> koi &#039;ia ka &#039;Oihana e ho&#039;ok\u014d i ka ho&#039;ona&#039;auao ola kino.&nbsp;\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"background-color: var(--wp--preset--color--base); color: var(--wp--preset--color--contrast); font-family: var(--wp--preset--font-family--rubik); font-size: clamp(0.875rem, 0.8438rem + 0.156vw, 1rem);\">E h\u0101\u02bbawi \u02bbia ka wehewehe \u02bbana o ka ha\u02bbawina i ho\u02bbohana \u02bbia e ke kula i n\u0101 m\u0101kua\/n\u0101 kahu k\u0101n\u0101wai a e kau \u02bbia ma ka p\u016bnaewele o ke kula ma mua o ka ho\u02bbomaka \u02bbana o kekahi a\u02bbo.<\/span><\/li>\n\n\n\n<li><span style=\"background-color: var(--wp--preset--color--base); color: var(--wp--preset--color--contrast); font-family: var(--wp--preset--font-family--rubik); font-size: clamp(0.875rem, 0.8438rem + 0.156vw, 1rem);\">E ho&#039;oku&#039;u &#039;ia ka haum\u0101na mai ke a&#039;o &#039;ana i ke ola kino wale n\u014d ma muli o ke noi i k\u0101kau mua &#039;ia e kona makua a kahu paha.<\/span><\/li>\n\n\n\n<li><span style=\"background-color: var(--wp--preset--color--base); color: var(--wp--preset--color--contrast); font-family: var(--wp--preset--font-family--rubik); font-size: clamp(0.875rem, 0.8438rem + 0.156vw, 1rem);\">\u02bbA\u02bbole hiki ke ho\u02bbopa\u02bbi \u02bbia ka haum\u0101na, ka ho\u02bbopa\u02bbi ho\u02bbona\u02bbauao, a i \u02bbole ka ho\u02bbopa\u02bbi \u02bb\u0113 a\u02bbe in\u0101 hana ka makua a kahu paha o ka haum\u0101na i kahi noi palapala.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Parents or legal guardians can also opt-out of having their children participate in instruction related to <a href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/school-services\/library\/#controversial-issues\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">controversial issues<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Hiki i n\u0101 m\u0101kua a i \u02bbole n\u0101 kahu m\u0101lama k\u0101n\u0101wai ke k\u0101kau i kahi leka i n\u0101 luna ho\u02bbomalu o ke kula a i \u02bbole ke kumu e ho\u02bboka\u02bbawale \u02bbia k\u0101 l\u0101kou keiki mai kahi ha\u02bbawina a i \u02bbole hana. In\u0101 loa\u02bba ia leka, pono e h\u0101\u02bbawi \u02bbia ka haum\u0101na i kahi hana a\u02bbo \u02bb\u0113 a\u02bbe. He kuleana ko n\u0101 m\u0101kua a i \u02bbole n\u0101 kahu k\u0101n\u0101wai e ha\u02bbi aku i ka luna ho\u02bbomalu o ke kula a i \u02bbole ke kumu ma mua o ka ha\u02bbawina a i \u02bbole ka hana.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Recommended instructional materials:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/FLASH.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">FLASH<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/GetReal.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Get Real<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/HealthSmart.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">HealthSmart<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/PonoChoices.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pono Choices<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/PositivePreventionPLUS.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Positive Prevention PLUS<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/ReducingtheRisk.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Reducing the Risk with the Supplement<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/RightsRespectResponsibility.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Rights, Respect, Responsibility<\/a> (PDF)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Learn more about <a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Sexual%20Health%20Education\/SexualHealthEducationHIDOE.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Sexual Health Education in the HIDOE (PDF)<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sexual Violence Prevention Education<\/h2>\n\n\n\n<p>Teaching students about sexual violence prevention is essential for nurturing safe and caring schools and communities. It equips students with information and skills that promote healthy relationships and respect for others. It also helps students understand how to seek support if they or someone they know experiences sexual violence.<\/p>\n\n\n\n<p>Prevention-oriented and developmentally-appropriate sexual violence prevention instruction to students addresses:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>bodily autonomy (e.g., body awareness and safety, consent, boundaries),<\/li>\n\n\n\n<li>recognizing and reporting sexual abuse, and<\/li>\n\n\n\n<li>accessible resources (e.g., trusted adults, community resources).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Department schools will be responsible for providing a description of the curriculum on their public-facing websites. Before the start of instruction to students, schools will notify parents and legal guardians about the upcoming instruction, how to preview the school\u2019s materials, and the opt-out process.<\/p>\n\n\n\n<p>A student shall be excused from sexual violence prevention instruction only upon the prior written request of the student\u2019s parent or legal guardian. A student may not be subject to disciplinary action, academic penalty, or other sanctions if the student\u2019s parent or legal guardian makes a written request.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Approved instructional materials:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-ElevatusTrainingCurriculum-SexualityEducationforPeoplewithDevelopmentalDisabilitiesAdaptedforPeoplewithHighSupportLearningNeeds.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Elevatus Training Curriculum: Sexuality Education for People with Developmental Disabilities, Adapted for People with High Support Learning Needs<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-FightChildAbuse.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Fight Child Abuse<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-HealthSmart.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">HealthSmart<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-MadHatterWellness.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Mad Hatter Wellness Curricula<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-NetSmartz.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">NetSmartz<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-PositivePreventionPLUSSpecialPopulations.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Positive Prevention PLUS, Special Populations<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-RightsRespectResponsibility.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Rights, Respect, Responsibility<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-SecondStepChildProtectionUnit.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Second Step Child Protection Unit<\/a> (PDF)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/wp-content\/uploads\/SVPCurriculumDescription-SATCSexualAbusePreventionCurricula.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">The Sex Abuse Treatment Center\u2019s Sexual Abuse Prevention Curricula<\/a> (PDF)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Learn more about <a href=\"https:\/\/sites.google.com\/k12.hi.us\/hidoe-svp\">Sexual Violence Prevention in HIDOE<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">general health education Resources<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/docs.google.com\/presentation\/d\/17YNnpq4M1Mmadx-GcJd2kNCLldSnUR-SId8dTfLyTCc\/preview\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">No ke aha he mea nui ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino (Google Doc)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/docs.google.com\/presentation\/d\/1D14ZQam7bi1bbxEsoEpzweez1i7yAMhItbBgsSPaUw0\/preview?slide=id.geb8b70341e_0_90\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">N\u0101 K\u016blana Ho\u02bbona\u02bbauao Ola a me n\u0101 Kumuhana \u02bbIke (Google Doc)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/learningdesign.hawaiipublicschools.org\/standards-based-content\/health\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ho\u02bbol\u0101l\u0101 A\u02bbo no ke Ola<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/drive.google.com\/drive\/folders\/1cHxCXXhO6o6eR5HvK1AaSYRSiYwmiiQp\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Health Education Printables (Google Drive)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/school-services\/wellness-guidelines\/\">N\u0101 K\u016blana Ola<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/sites.google.com\/k12.hi.us\/you-matter\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pono \u02bboe! Punawai Ola<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/docs.google.com\/document\/d\/14SPvdlGsTrXI1b6H1zHWpu2yfQN-QsW46XsxEaPol0s\/view\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Using School Gardens in Health Education<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Health%20and%20Nutrition\/ReviewingInstructionalMaterials.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">N\u0101n\u0101 i n\u0101 mea a\u02bbo no ka ho\u02bbona\u02bbauao olakino (PDF)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Health%20and%20Nutrition\/2022%20Hawai%CA%BBi%20School%20Health%20Profiles%20-%20Highlights%20Report.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">2022 Hawai\u02bbi School Health Profiles \u2013 Highlights Report (PDF)<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">OLELO HOOLAHA OLE USDA<\/h2>\n\n\n\n<p>E like me ke k\u0101n\u0101wai k\u012bwila federal a me n\u0101 lula a me n\u0101 kulekele k\u012bwila o ka US Department of Agriculture (USDA), ua p\u0101p\u0101 \u02bbia k\u0113ia ke\u02bbena mai ka ho\u02bbokae \u02bbana ma muli o ka l\u0101hui, ka waiho\u02bbolu\u02bbu, ke \u02bbano o ka l\u0101hui, ka wahine (me ka \u02bbike k\u0101ne k\u0101ne a me ka mana\u02bbo wahine), ke k\u012bn\u0101, ka makahiki, a i \u02bbole ka ho\u02bbopa\u02bbi a i \u02bbole ka ho\u02bbopa\u02bbi \u02bbana no ka hana pono k\u012bwila ma mua.<\/p>\n\n\n\n<p>Hiki ke loa\u02bba ka \u02bbike papahana ma n\u0101 \u02bb\u014dlelo \u02bb\u0113 a\u02bbe ma waho o ka \u02bb\u014dlelo Pelekania. Pono n\u0101 po\u02bbe me ke kino k\u012bn\u0101 e koi ana i n\u0101 ala kama\u02bbilio \u02bb\u0113 a\u02bbe e loa\u02bba ai ka \u02bbike o ka papahana (e la\u02bba, Braille, pa\u02bbi nui, leo leo, American Sign Language), pono e kelepona i ka moku\u02bb\u0101ina kuleana a i \u02bbole ke ke\u02bbena k\u016bloko e ho\u02bbokele nei i ka papahana a i \u02bbole USDA&#039;s TARGET Center ma (202) 720-2600 (leo a me TTY) a i \u02bbole e kelepona i\u0101 USDA ma o ka Federal Relay Service ma (700) 387.<\/p>\n\n\n\n<p>No ka waiho \u02bbana i kahi ho\u02bbopi\u02bbi ho\u02bbokae papahana, pono ka mea ho\u02bbopi\u02bbi e ho\u02bbopiha i kahi Form AD-3027, USDA Program Discrimination Complaint Form i hiki ke loa\u02bba ma ka p\u016bnaewele ma:&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.usda.gov\/sites\/default\/files\/documents\/USDA-OASCR%20P-Complaint-Form-0508-0002-508-11-28-17Fax2Mail.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.usda.gov\/sites\/default\/files\/documents\/USDA-OASCR%20P-Complaint-Form-0508-0002-508-11-28-17Fax2Mail.pdf<\/a>, mai kekahi ke\u02bbena USDA, ma ke kelepona \u02bbana (866) 632-9992, a i \u02bbole ma ke k\u0101kau \u02bbana i kahi leka i kuhikuhi \u02bbia i\u0101 USDA. Pono i loko o ka leka ka inoa o ka mea ho\u02bbopi\u02bbi, helu wahi, helu kelepona, a me kahi wehewehe i k\u0101kau \u02bbia no ka hana ho\u02bbokae i \u02bb\u014dlelo \u02bbia me n\u0101 kiko\u02bb\u012b k\u016bpono e ho\u02bbomaopopo i ke Kakauolelo Kokua no n\u0101 Kuleana Kivila (ASCR) e pili ana i ke \u02bbano a me ka l\u0101 i \u02bb\u014dlelo \u02bbia he uhaki pono k\u012bwila. Pono e waiho \u02bbia ka palapala AD-3027 i ho\u02bbopau \u02bbia i USDA e:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>leka uila:<\/strong><br>Oihana Mahiai o Amerika<br>Keena o ke Kokua Kakauolelo no na Pono Kivila<br>1400 Alanui K\u016b\u02bboko\u02bba, SW<br>Wasinetona, DC 20250-9410; a i \u02bbole<\/li>\n\n\n\n<li><strong>fax:<\/strong><br>(833) 256-1665 a i \u02bbole (202) 690-7442; a i \u02bbole<\/li>\n\n\n\n<li><strong>leka uila:<\/strong><br><a href=\"mailto:program.intake@usda.gov\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">program.intake@usda.gov<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u02bbO k\u0113ia ke\u02bbena he mea h\u0101\u02bbawi manawa like.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E ola pono. E m\u0101lama i n\u0101 piko.Live pono. Nurture thriving connections. Health literacy is essential to students\u2019 social, emotional, mental, physical and cognitive development. Health literate individuals are able to find, understand and use information and services to inform health-related decisions and actions for themselves and others. This not only contributes to resilience, well-being, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":59,"menu_order":15,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"wp-custom-template-page-for-custom-sidebar","meta":{"_relevanssi_hide_post":"","_relevanssi_hide_content":"","_relevanssi_pin_for_all":"","_relevanssi_pin_keywords":"","_relevanssi_unpin_keywords":"","_relevanssi_related_keywords":"","_relevanssi_related_include_ids":"","_relevanssi_related_exclude_ids":"","_relevanssi_related_no_append":"","_relevanssi_related_not_related":"","_relevanssi_related_posts":"","_relevanssi_noindex_reason":"","_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","wp_popup_display_lightbox":0,"wp_popup_suppress":"","wp_popup_trigger":"","wp_popup_trigger_amount":0,"wp_popup_disable_on_mobile":false,"footnotes":""},"class_list":["post-946","page","type-page","status-publish","hentry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","taxonomy_info":[],"featured_image_src_large":false,"author_info":{"display_name":"Ariana Enomoto","author_link":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/author\/arianastaceyleong-com\/"},"comment_info":0,"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-30 23:04:42","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=946"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/946\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/59"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}