{"id":109,"date":"2024-09-04T23:52:01","date_gmt":"2024-09-04T23:52:01","guid":{"rendered":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/?page_id=109"},"modified":"2025-10-08T08:53:12","modified_gmt":"2025-10-08T18:53:12","slug":"na-hopena-a%ca%bbo-ha","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/na-hopena-a%ca%bbo-ha\/","title":{"rendered":"N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100)"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-columns double_col_sidebar is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column left_col is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"intro\" style=\"font-size:clamp(0.875rem, 0.875rem + ((1vw - 0.2rem) * 0.531), 1.3rem);\">N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100) is a Department-wide framework to develop the skills, behaviors and dispositions that are reminiscent of Hawai\u02bbi\u2019s unique context, and to honor the qualities and values of the indigenous language and culture of Hawai\u02bbi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u0101pae<\/h2>\n\n\n\n<p>I ka makahiki 2013, ua h\u014d\u02bbulu\u02bbulu \u02bbo Cheryl Lupenui, l\u0101l\u0101 o ka Papa Ho\u02bbona\u02bbauao mua i n\u0101 hui kaiaulu a me n\u0101 \u02bbelele HIDOE e komo i ka loiloi a me ka ho\u02bboponopono hou \u02bbana o BOE Policy 4000, General Learner Outcomes. Ma muli o ke ka\u02bbina hana, ua hana \u02bbia n\u0101 mana\u02bbo e ha\u02bbalele i ke Kumuk\u0101n\u0101wai 4000, a ma kahi o ka hana \u02bbana i kahi \u02bbano kulekele hou. \u02bbO k\u0113ia kulekele hou, \u02bbo E-3 (\u02bbo ia ho\u02bbi \u02bbo Ends Policy 3), e h\u0101\u02bbawi i kahi papa hana no ka &#039;Oihana e ho\u02bbomohala i loko o k\u0101na po\u02bbe limahana a me n\u0101 haum\u0101na i n\u0101 m\u0101kau, n\u0101 \u02bbano a me n\u0101 \u02bbano e ho\u02bbomana\u02bbo ai i ke \u02bbano k\u016b\u02bboko\u02bba o ka Hawai\u02bbi a me ka mahalo i n\u0101 \u02bbano a me n\u0101 waiwai o ka \u02bb\u014dlelo a me ka mo\u02bbomeheu \u02bb\u014diwi o Hawai\u02bbi. I Iune 2015 ua \u02bbae \u02bbia ke kulekele e ka BOE.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Policy E-3: N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100)\u200b<\/h3>\n\n\n\n<p>N\u0101 Hopena A\u02bbo (\u201cH\u0100\u201d) is a framework of outcomes that reflects the Department of Education\u2019s core values and beliefs in action throughout the public educational system of Hawai\u2018i. The Department of Education works together as a system that includes everyone in the broader community to develop the competencies that strengthen a sense of belonging, responsibility, excellence, aloha, total-well-being and Hawai\u02bbi (\u201cBREATH\u201d) in ourselves, students and others. With a foundation in Hawaiian values, language, culture and history, H\u0100 reflects the uniqueness of Hawai\u02bbi and is meaningful in all places of learning. H\u0100 supports a holistic learning process with universal appeal and application to guide learners and leaders in the entire school community.<\/p>\n\n\n\n<p>Pono n\u0101 kumu alaka\u02bbi ma lalo nei e alaka\u02bbi i n\u0101 hana a pau e ho\u02bbohana i ka H\u0100 ma ke \u02bbano he ho\u02bbol\u0101l\u0101 hopena.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pili n\u0101 hopena \u02bbeono a \u02bba\u02bbole pono e ho\u02bbohana \u02bboko\u02bba.<\/li>\n\n\n\n<li>Pono n\u0101 \u02bb\u014dnaehana k\u0101ko\u02bbo a me n\u0101 kumuwaiwai k\u016bpono no ka ho\u02bbok\u014d k\u016ble\u02bba a me ka no\u02bbono\u02bbo.<\/li>\n\n\n\n<li>Pono ka ho\u02bbol\u0101l\u0101 a me ka ho\u02bbom\u0101kaukau \u02bbana e hui p\u016b, hui a i loko o kahi manawa k\u016bpono i n\u0101 pono o n\u0101 kula a me ko l\u0101kou mau kai\u0101ulu.<\/li>\n\n\n\n<li>Hiki ke ki\u02bbi \u02bbia n\u0101 la\u02bbana o H\u0100 i k\u0113ia manawa ma ke \u02bbano he kumu no ka \u02bbike.<\/li>\n\n\n\n<li>Aia n\u0101 l\u0101l\u0101 a pau o ke kai\u0101ulu kula i ke alaka\u02bbi o H\u0100.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kumu:<\/h3>\n\n\n\n<p>\u02bbO ke kumu o k\u0113ia kulekele \u02bbo ia ka h\u0101\u02bbawi \u02bbana i kahi papa hana hopena e ho\u02bbohana \u02bbia e ka po\u02bbe e ho\u02bbomohala nei i ka ho\u02bbok\u014d ho\u02bbona\u02bbauao, ke \u02bbano, ke olakino a me ka pilikanaka-mana\u02bbo maika\u02bbi o k\u0101 m\u0101kou mau haum\u0101na a pau loa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u02bbO ka mana\u02bbo H\u0100<\/h2>\n\n\n\n<p>Aia i loko o n\u0101 hualoa\u02bba \u02bbeono o H\u0100 n\u0101 loina e pili ana i n\u0101 mo\u02bbomeheu \u0101pau. \u02bbO ka ho\u02bbona\u02bbauao \u02bbana i n\u0101 haum\u0101na ma kahi kaiapuni o H\u0100 e ho\u02bbonui a ho\u02bboikaika i k\u0113l\u0101 me k\u0113ia kanaka e komo i ka huaka\u02bbi a\u02bbo. Pono n\u0101 kumu a me n\u0101 limahana o ka &#039;Oihana e lilo i kumu ho\u02bboh\u0101like o n\u0101 \u02bbano e kuhikuhi i n\u0101 haum\u0101na i ke \u02bbano o k\u0113ia mau hopena ma ka hana. Paipai \u02bbia ka po\u02bbe i ho\u02bbone\u02bbe \u02bbia e n\u0101 pahuhopu a me n\u0101 mana\u02bbo o H\u0100 e ho\u02bbohana i ia mea i k\u0101 l\u0101kou hana i k\u0113l\u0101 me k\u0113ia l\u0101. Ho\u02bbokipa ke Ke\u02bbena Ho\u02bbona\u02bbauao Hawai\u02bbi i n\u0101 mo\u02bbolelo o n\u0101 hana maika\u02bbi a me n\u0101 k\u016ble\u02bba \u0101u e makemake ai e ka\u02bbana like.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">N\u0101 kumuwaiwai k\u012b<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/NaHopenaAoE3.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">N\u0101 Hopena A\u02bbo (\u201cH\u0100\u201d)\u200b Handout (PDF)<\/a> <br>\u02bbEono mau hopena e ho\u02bboikaika \u02bbia i k\u0113l\u0101 me k\u0113ia haum\u0101na i ka w\u0101 o k\u0101 l\u0101kou huaka\u02bbi a\u02bbo K-12.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/Hawaiian\/ALP-HA.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">H\u0100 \u200bAssessment for Learning Project (PDF)<\/a><br>He pailaka makahiki \u02bbelua no ka ho\u02bbomohala \u02bbana i ke ka\u02bbina loiloi mo\u02bbomeheu no n\u0101 hopena H\u0100.\u200b<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/docs.google.com\/forms\/d\/e\/1FAIpQLSdMNzec8SdWr_G4P1mFxvTdd3FRwa8SawZ3Z8ky7oRUxNoimQ\/viewform\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Request N\u0101 Hopena A\u02bbo Support (Google Doc)<\/a><br>E \u02bbolu\u02bbolu e ho\u02bbopiha i k\u0113ia palapala no ke noi \u02bbana i ke k\u0101ko\u02bbo a\/a i \u02bbole n\u0101 \u200b\u200bkumuwaiwai e pili ana i n\u0101 h\u014d\u02bbike, ho\u02bboma\u02bbama\u02bba, a me n\u0101 palapala h\u0101\u02bbawi H\u0100 a me n\u0101 pepa ho\u02bbolaha.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"\/haw\/DOE%20Forms\/HA\/HAterms.pdf\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u02bb\u014clelo H\u0100 (PDF)<\/a><br>H\u0101\u02bbawi k\u0113ia palapala i ka \u02bbike a me ka wehewehe \u02bbana i n\u0101 hua\u02bb\u014dlelo H\u0100 like \u02bbole.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column right_col is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">E pili ana<\/h3>\n\n\n<ul class=\"wp-block-page-list\"><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/organization\/\">Huihui<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/organization\/strive-hi-dashboard\/\">E hooikaika HI Dashboard<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/offices\/\">N\u0101 Ke\u02bbena<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/na-hopena-a%ca%bbo-ha\/\">N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100)<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/strategic-plan\/\">Ho\u02bbol\u0101l\u0101 ho\u02bbol\u0101l\u0101<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/partnerships\/\">Huihui<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/budget\/\">Puke k\u0101l\u0101<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/budget\/appropriation-summary-reports\/\">Appropriation Summary Reports<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/budget\/budget-cycle-and-process\/\">Budget Cycle and Process<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/budget\/capital-improvements-program\/\">Capital Improvements Program<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/budget\/federal-covid-relief-funding-for-education\/\">\u02bbO ke k\u0101l\u0101 k\u014dkua federal COVID no ka ho\u02bbona\u02bbauao<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/budget\/weighted-student-formula\/\">Kumu Kaumaha Haumana<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/budget\/weighted-student-formula\/weighted-student-formula-archived-reports\/\">Weighted Student Formula archived reports<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item has-child\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/federal-grants\/\">H\u0101\u02bbawi Federal<\/a><ul class=\"wp-block-navigation__submenu-container\"><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/federal-grants\/comprehensive-literacy-state-development-grant-clsd\/\">H\u0101\u02bbawi K\u016b\u02bbai K\u016b\u02bbai K\u016b\u02bbai K\u016b\u02bbai K\u016b\u02bbai piha (CLSD)<\/a><\/li><li class=\"wp-block-pages-list__item\"><a class=\"wp-block-pages-list__item__link\" href=\"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/about\/federal-grants\/adult-education-family-literacy-act-aefla\/\">\u02bbO ke k\u0101n\u0101wai no ka ho\u02bbona\u02bbauao \u02bbohana makua (AEFLA)<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul>\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0101 Hopena A\u02bbo (H\u0100) is a Department-wide framework to develop the skills, behaviors and dispositions that are reminiscent of Hawai\u02bbi\u2019s unique context, and to honor the qualities and values of the indigenous language and culture of Hawai\u02bbi. Background In 2013 former Board of Education member Cheryl Lupenui gathered various community and HIDOE representatives to participate [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":105,"menu_order":14,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"wp-custom-template-page-for-custom-sidebar","meta":{"_relevanssi_hide_post":"","_relevanssi_hide_content":"","_relevanssi_pin_for_all":"","_relevanssi_pin_keywords":"","_relevanssi_unpin_keywords":"","_relevanssi_related_keywords":"","_relevanssi_related_include_ids":"","_relevanssi_related_exclude_ids":"","_relevanssi_related_no_append":"","_relevanssi_related_not_related":"","_relevanssi_related_posts":"","_relevanssi_noindex_reason":"","_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","wp_popup_display_lightbox":0,"wp_popup_suppress":"","wp_popup_trigger":"","wp_popup_trigger_amount":0,"wp_popup_disable_on_mobile":false,"footnotes":""},"class_list":["post-109","page","type-page","status-publish","hentry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","taxonomy_info":[],"featured_image_src_large":false,"author_info":{"display_name":"Ariana Enomoto","author_link":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/author\/arianastaceyleong-com\/"},"comment_info":0,"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-13 09:35:04","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/109\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hawaiipublicschools.org\/haw\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}